Без рубрики

Bazalt vatasi va uning afzalliklari haqida

Bazalt vatasi va uning afzalliklari haqida

Bazalt vatasi nimadan tayyorlanadi?
Javob oddiy — bazaltdan. Bazalt — bu vulqon tog‘ jinsidir, ya’ni bir paytlar vulqon og‘zidan chiqqan tosh. U Yer yuzida keng tarqalgan bo‘lib, deyarli butun okean tubi bazaltdan tashkil topgan. Hatto ayrim orollar — masalan, Gavayi va Galapagos orollari — aynan bazaltdan hosil bo‘lgan.

Bazalt yer qa’ridan paydo bo‘ladi. Uning asosiy manbalari — vulqonlar, bazalt oqimlari va okean tizmalari. Ba’zan shunday holatlar ham uchraydiki, bazalt lava havoga otiladi va shamol uni mayda tomchilarga ajratib, nozik ipchalar shaklida cho‘zadi. Natijada hozirgi zamon bazalt vatasiga o‘xshash tabiiy “iplar” hosil bo‘ladi.

Bunday bazalt tolalari Gavayi orollarida topilgan bo‘lib, ularni mahalliy afsonalarda vulqon ma’budasi sharafiga «Pele sochlari» deb atashadi. Islandiyada esa ularni «jodugar sochlari» deb nomlashadi.

Shu tariqa, tabiatning o‘zi insoniyatga bazalt toshini issiqlik izolyatsiyasi materiali sifatida qo‘llash g‘oyasini bergan.

Tabiiy issiqlik izolyatsiyasining afzalliklari

Bazalt tolalari kimyoviy ta’sirlarga (ishqorlar, kislotalar va tuz eritmalari) chidamli bo‘lib, bu ularning uzoq muddatli xizmat qilishini ta’minlaydi — hatto dengizbo‘yi hududlarida yoki sanoat korxonalarida ham.
Ushbu tabiiy material dielektrik xususiyatlarga ega, ya’ni elektr o‘tkazmaydi.
Bazalt izolyatsiyasining afzalliklari:

— Yengil og‘irlikdagi plitalar;
— Minimal bog‘lovchi modda;
— O‘rnatish oson;
— Uzoq muddatli shaklni saqlab turadi (usadka yo‘q);
— Yuqori issiqlik izolyatsiyasi ko‘rsatkichlari;
— Yaxshi bug‘ o‘tkazuvchanlik;
— A’lo darajadagi tovush izolyatsiyasi;
— Namlikni kam yutadi (past gigroskopiklik);
— Uzoq xizmat muddati;
— Yong‘inga xavfsiz.

Ekspluatatsiya jarayonida bazalt vatasi o‘zining issiqlik va shovqin izolyatsiyasi xususiyatlarini saqlab qoladi. Namlikni yutish darajasi bo‘yicha u shisha tolali analoglardan ancha ustun, bu esa issiqlik izolyatsiya qatlamining namlanish xavfini kamaytiradi. Materialning tabiiy barqarorligi tashqi muhit ta’sirlariga chidamliligini ta’minlaydi va uni murakkab iqlim sharoitlarida ham ishonchli foydalanish imkonini beradi.